leerlingenzorg in het voortgezet onderwijs

Leerlingenzorg in het voortgezet onderwijs lijkt deze dagen iets te zijn van: moeilijk, moeilijk. Voordat je een probleem in kaart kunt brengen moet je eerst het juiste protocol zien te vinden met de bijbehorende formulieren. Stap 2 komt altijd na stap 1 en besprekingen staan gepland op vaste tijden in het jaar zodat echt proactief optreden bijna niet mogelijk is. Maar moet het zo moeilijk? Volgens mij komt leerlingenzorg in het voortgezet onderwijs neer op ‘present zijn’. Iets waar juist SPH’ers voor zijn opgeleid.

Present zijn als leerlingenbegeleider

In mijn beleving is de kern van leerlingenzorg het ‘er zijn’. Buiten dat dit een mooi bijbels principe is geloof ik dat dit is wat nodig is: Er ‘zijn’ op de juiste momenten. Beschikbaar zijn als je nodig bent. Volhouden als het lastig is. Dit is de kern van het Present zijn. Present in de zin van de ‘presentiebeoefening’ zoals die op deze website mooi verwoord staat.

Als sociaal pedagogisch hulpverlener ben ik automatisch voorgesorteerd op de presentiebeoefening. Omdat je als SPH’er wordt opgeleid om naast mensen te staan. Om mensen zo prettig mogelijk te laten leven mét hun handicaps en stoornissen. We leren mensen ontdekken hoe ze ondanks de moeilijkheden toch zo goed mogelijk uit de verf kunnen komen. Met eigenwaarde. Met zelfrespect. En met respect van anderen.

Leerlingenzorg of leerlingenbegeleiding

Voor de leerlingenzorg in het voortgezet onderwijs gebruik ik liever het woord leerlingenbegeleiding. Zorgen voor iemand doen we in een verzorgingshuis of in de babykamer. Zorgen binnen een onderwijsinstelling maakt de ander kwetsbaarder, zieker en meer anders dan nodig is. Op een school hebben we immers te maken met in principe gezonde kinderen en jongeren.

Zorgen maakt in mijn ogen ook dat we over het probleem willen vergaderen omdat het een probleem is. Dat we protocollen gaan uitvoeren omdat we als persoon niet helemaal verantwoordelijk durven te zijn voor de beslissingen die we nemen. En als je denkt in termen van zorgen blijven we waarschijnlijk ook langer in onmogelijkheden denken in plaats van in mogelijkhede. Het is toch wel een probleem immers. Bij zorgen hoort ook meer het woord overnemen in plaats van het woord aanmoedigen denk ik. En als er iets is waar jongeren een hekel aan hebben dan is het aan betuttelen en dingen die ze niet kunnen.

Als je gewoon present bent blijft de ander verantwoordelijk voor zijn probleem en zijn oplossingen. Dan zien we een leerling met epilepsie of een visuele beperking die zoekt naar mogelijkheden om volledig mee te doen. Dan waarderen we de inspanningen van de jongere met Asperger of ADHD die probeert wegen te zoeken om zijn studie naar tevredenheid af te sluiten.

Sociaal pedagogisch hulpverleners zijn goede leerlingenbegeleiders

Op dit moment zie je dat scholen zich opmaken om het passend onderwijs zo goed mogelijk handen en voeten te geven. Maar het blijft allemaal moeilijk, moeilijk. Docenten mogen opleidingen en cursussen volgen om een antwoord te hebben op alle vragen die voor bij komen. En was het plan om alle docenten te verplichten een Master te halen er al door heen?

Ik vind dat persoonlijk erg jammer. Want er zijn genoeg mogelijkheden om het Passend Onderwijs op een andere manier mogelijk te maken. Er zijn genoeg SPH’ers die net als ik met veel plezier binnen een school zouden willen werken. En dat scheelt weer een hoop opleidingsgeld: Want de SPH’er is geschoold in ‘leren’ en in ‘groepsdynamica’ en in ‘sociale vaardigheden’ en in ‘video hometraining’.  En bovendien ook nog in gesprekstechnieken, omgaan met agressie, motiveren, gedrag aanleren, observeren etc. En hij zet zo een workshopmiddag of een andere activiteitenprogramma voor je in elkaar. En natuurlijk: het present zijn. Want daar hadden we het over: leerlingenzorg binnen de scholen betekent present zijn.

Leerlingenbegeleider als straathoekwerker

Ik vergelijk het werk van een leerlingbegeleider in het voortgezet onderwijs wel met het werk van een straathoekwerker. Hij is aanwezig, hij zoekt de jongeren op, hij gaat in gesprek met jongeren, motiveert ze te zoeken naar oplossingen en,… fietst daarna vrolijk weer naar huis. Om de volgende ochtend via de andere kant docenten te bewegen richting dezelfde jongeren, hij motiveert ze te zoeken naar oplossingen en, … fietst daarna vrolijk weer naar huis.

Een leerlingbegeleider is present en borduurt aan twee kanten van het borduurwerk. Dat is het mooie van het werken als leerlingenbegeleider en zorgcoördinator: onzichtbaar vreselijk veel betekenen voor alle partijen. En als je het goed doet voelt ieder zich serieus genomen en gegroeid in kennis en zelfwaardering.

Leerlingenzorg betekent present zijn

Presentie beoefenen op de juiste momenten. Bij problemen binnen het gezin, bij absentie, bij ruzies, bij uitstuur momenten, bij verhuizingen, bij het overlijden van een konijn. Allemaal belangrijke momenten in het leven van jongeren, al zijn het niet allemaal echte life events. Bij Gedragswerk noemen ze dat de kantelmomenten, zag ik in het filmpje dat op hun website staat. Mooi gevonden en het sluit aan bij hoe ik daar naar kijk. De momenten waarop het leven van een leerling kan kantelen van voorspoed naar tegenspoed.

Als leerlingenbegeleider moet je leerlingen ook zien staan als het goed met ze gaat. Juist dan, want dan heb je een basis om ook moeilijke momenten te lijf te gaan.

Zoek je overigens een tijdelijke leerlingenbegeleider of iemand die eens met je meekijkt naar de leerlingenbegeleiding? Lees hier wat ik kan doen. Neem contact op en ik zal present zijn!

Vertel het verder!
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •