emotieregulering en duidelijkheid met magneetplaatjes

Deze week is het de Autismeweek en vandaag is het Wereld Autisme Dag. Een mooi moment om eens wat te schrijven over emotieregulering en overzicht met magneetplaatjes. Maar eerst iets over structuur en veiligheid. (Dit blog bevat geen affiliate links). (vetgedrukte woorden zijn linkjes)

Structuur en veiligheid

Zodra het over autisme, hoogbegaafdheid, ADHD of een andere prikkelgevoelige stoornis gaat, hoor je al snel dat er dus structuur nodig is. Helaas wordt die structuur vaak gebruikt voor het gemak van ouders of om gedrag te stroomlijnen. Soms is het goed om structuur op die manier te gebruiken, bijvoorbeeld als het ouders tijdelijk niet lukt om veiligheid te bieden zonder die hulpmiddelen.

Veiligheid, het toverwoord is al gevallen. Het doel van structuur is een gevoel van veiligheid bij de mensen om wie het gaat. Reinheid en regelmaat is voor ieder kind en voor ieder persoon goed. Maar voor mensen met autisme of een andere prikkelgevoeligheid nog veel meer. En veiligheid kan eigenlijk alleen gegeven worden door mensen. Veiligheid is namelijk een beleving die te maken heeft met ons denken, voelen en doen. Op de pagina van het CCV kan je daar meer over lezen.

Onveiligheid en chaos

Als je last hebt van veel chaos in je hoofd is het leven gewoon lastig. Studeren is lastig, werken is lastig, je huishouden voeren is lastig.
Een paar jaar geleden schreef ik een blog over ‘overzichtelijk studeren‘ waar ik een paar punten beschrijf over de chaos van buiten en de chaos van binnen blokkeren. Het gaat onder andere ook over plannen.

Hoe jonger je bent hoe lastiger het is om zelf preventieve maatregelen te nemen tegen die chaos. Alle kinderen hebben behoefte aan duidelijkheid. Hoe minder vragen er zijn, hoe veiliger ze zich voelen. De duidelijkheid is dus in mijn ogen een middel om het doel ‘veiligheid’ te bereiken. Duidelijkheid bieden is eigenlijk niet het aanbrengen van structuur en regels maar het wegnemen van vragen*. En hiermee voorkom je negatieve emoties en bevorder je de positieve. En positieve emoties hebben we nodig om te kunnen groeien en ontwikkelen.

*hierbij moet je niet alles weg structureren. Er mogen best wat vragen overblijven. Ieder kind kan op een ander niveau en intensiteit omgaan met vragen, dus ook de duidelijkheid kan verschillend aangeboden worden.

Emotieregulering en overzicht met magneetplaatjes

Als het overzicht niet in de mens zit zullen we het van buitenaf moeten aanbrengen. Er is niets veiliger dan dat een kind ervaart dat ouders weten wat er op een dag of in een week gaat gebeuren. En het is nog fijner om te ervaren dat ouders soms ook vraagtekens hebben maar desondanks goed blijven functioneren.

Wij gebruiken al een poosje de magneetplaatjes van Olifantastisch. Vanaf het schoolplein leven we al een poosje mee met de ontwikkeling van deze leuke webshop van Vanessa. Ze heeft echt een innerlijke drive om rust te brengen in de gezinnen waar het nodig is. Daarom wil ze haar prijzen ook zo laag mogelijk houden.
Behalve magneetplaatjes over allerlei onderwerpen biedt ze ook magneetborden aan. Zelfs hele kleintjes die je gemakkelijk kan meenemen op reis of een plekje kunt geven in kleine ruimtes waar een paar picto’s nodig zijn. Ze zit bovenop de productie van de plaatjes en de magneetborden zodat er ook precies uitkomt wat ze in haar hoofd heeft. Hieronder zie je die kleine magneetborden.

Emotieregulering

Voor prikkelgevoelige kinderen (en volwassenen) is het fijn om aan het einde van de ochtend of dag te kunnen vertellen hoe ze zich voelen. Reflecteren geeft iedereen rust en begrip, dus ook deze kinderen met autisme, adhd of hoogbegaafdheid. Soms is het lastig om hier woorden aan te geven. Soms is de stress ook zo hoog dat het praten niet eens meer goed lukt. Het is handig om dan toch te kunnen aangeven hoe de vlag erbij hangt. Bijvoorbeeld met de duimpjes omhoog of naar beneden. Of met de gezichtjes als er wat meer genuanceerd kan worden. Of een vinkje of kruisje als zwart-wit beter uitkomt. Bekijk hier de complete emotieset.

Deze zou je ook op school kunnen gebruiken. Je zou met leerling en ouders kunnen afspreken dat de leerling het pijltje bij het rode kruisje mag zetten als hij te druk is in zijn hoofd om in de pauze buiten te spelen bijvoorbeeld. De meester of juf kan dan heel simpel zonder woorden een antwoord geven zodat de leerling weet dat de boodschap begrepen is.

Duidelijkheid

Gebeurtenissen brengen altijd emoties en prikkels met zich mee. Ook fijne gebeurtenissen zoals verjaardagen of een schoolreisje (nou ja, lang niet altijd fijn) leveren vragen op:

  • Hoe gaan we erheen?
  • Hoelang zijn we daar
  • Waar moet ik zitten in de bus?
  • Wat gaan we eten?
  • Moet ik het vragen als ik ga plassen?
  • Aan wie mag ik vragen stellen?

Met magneetborden en -plaatjes kan je iedere situatie overzichtelijker maken. Tijd is een onzekere factor en vaak niet te overzien voor kleuters, peuters en mensen met autisme. Daarom is het fijn om die vragen daarover vast weg te nemen: zoveel dagen duurt het nog tot je jarig bent. Je zou er zelfs nog een teken bij kunnen opnemen die aangeeft op welk moment de vragen over de verjaardag gesteld mogen worden.

Executieve functies

Op het oog simpele activiteiten of werkzaamheden kunnen voor mensen met autisme of hoogbegaafdheid een hele klus zijn. Onderzoeken hebben aangewezen dat het automatiseren van handelingen en het organiseren van activiteiten minder ontwikkeld zijn bij mensen met autisme. Dus een simpel lijstje of stappenplan helpt dan om een activiteit tot een goed einde te brengen. In dit filmpje wordt duidelijk uitgelegd wat executieve functies zijn. Bij hoogbegaafdheid spelen deze executieve functies ook een rol, maar de oorzaak is iets anders. Er is een interessant filmpje van Tijl Koenderink die dat duidelijk maakt.

Met magneetborden en magneetplaatjes moet je niet overdrijven. Maar als het nodig is voor je kinderen kan je er wel heel ver mee gaan. Als je ervan uitgaat dat er chaos is in het hoofd van je kind en dat hij daar niets aan kan doen maar wel veel last van heeft, dan wil je daar graag orde in scheppen en voor een gevoel van veiligheid zorgen.

Overzicht en stappenplannen

De pictogrammen van Olifantastisch kan je goed gebruiken om overzicht te maken. Je kan het niet zo gek verzinnen of er is een magneetplaatje voor en anders maakt Vanessa ze op maat en voegt ze toe aan haar webshop. Uren, dagen, maanden, seizoenen, kleuren, cijfers, dieren, hobby’s, vervoersmiddelen, vanalles is er in pictogrammen te vinden.

Zo kan je heel gemakkelijk een setje magneetplaatjes kopen die gaan over school of juist over vrije tijd. Misschien hang je in de woonkamer een magneetbord die de structuur van de dag in grote lijnen aangeeft: hoe vaak naar school, gaat papa of mama naar het werk, zijn er avondactiviteiten? Dit setje over ‘lekker schoon‘ kan je bijvoorbeeld ophangen in de douche op een klein magneetbord.

Autismeweek 2019

De Autismeweek 2019 heeft het thema ‘Autisme werkt’. De passie en positieve kanten van het autisme moeten op de voorgrond staan deze week. Een planbord lijkt hier niet bij te passen. Maar toch is het wel zo. Want het doel van het planbord was die veiligheid. En als mensen zich veilig voelen kunnen ze groeien en ontwikkelen en genieten van het leven. Ook op het werk en op school zouden die magneetborden dus moeten hangen! Voor school zijn er al magneten te koop.

volg mij!

Chiel Voerman

Freelancer en communicatiemedewerker at Chiel Voerman en Stuk Verder Schrijven
Echtgenoot | Vader | Christen | Blogger | Ik vind het leuk om met van alles en nog wat bezig te zijn. De rode lijn is steeds dat ik wil losmaken, maximaliseren en inspireren. Wat goed is nog mooier maken. Kijk ook op www.stukverderschrijven.nl
Chiel Voerman
volg mij!

Latest posts by Chiel Voerman (see all)

Vertel het verder!
  • 8
  •  
  •  
  • 2
  •  
  •  
  •  

2 thoughts on “Emotieregulering en overzicht met magneetplaatjes”

  1. Mooi dat de veiligheid in dit artikel voorop wordt gezet. En heel handig dat zowel thuis als op school dezelfde pictogrammen gebruikt kunnen worden.
    In mijn hoofd is er altijd chaos. Ik ben totaal niet van de plaatjes (nooit geweest ook), maar lijstjes zijn bij mij echt een voorwaarde om tot iets te kunnen komen. Zonder lijstje blijf ik alleen maar bedenken wat ik nog moet doen. Voor de klas had ik dat ook. En altijd een duidelijk programma op ‘t bord. Voor de kinderen, maar net zo goed voor mezelf.

    1. Hoi Naomi, bedankt weer voor je reactie. Ja ik vind het heel belangrijk die veiligheid voorop. Ik ben regelmatig in situaties geweest dat er grote chaos was maar dat het vertrouwen in mij en andere begeleiders voldoende was om de situatie aan te kunnen. En wat je schrijft over plaatjes, dat is wel een mooie. Ik zal het eens met Vanessa bespreken, kijken of ze daar ook inspiratie voor krijgt. We merken thuis dat er betekenis gegeven kan worden aan hele andere plaatjes dan oorspronkelijk de bedoeling was. Een kip staat bijvoorbeeld voor allerlei soorten uitstapjes met school. t Werkt, en dat is het belangrijkste. En fijn als docenten hun eigen structuur meenemen de klas in!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *