reflectie op het boek 'zo zijn onze manieren'

Mijn blog/recensie over het boek ‘Zo zijn onze manieren’ zorgde voor heel wat reacties. Het was een redelijk feitelijk verslag. Maar ik voel ook de behoefte om een iets persoonlijker verhaal hierover te schrijven. Een reflectie op het boek ‘Zo zijn onze manieren’.

Iemand wees mij erop dat je wel flink theologisch onderbouwt moet zijn als je boven alles wat er al over dit boek geschreven is wilt uitkomen. Wees gerust, die intentie heb ik niet. Ik geloof niet zo in de objectiviteit van de wetenschap, zeker niet als het over theologie gaat.

Een van de lezers leek opgetogen met het boek maar was bang voor de consequenties die het zou hebben als ze het boek zou lezen: teleurstelling, meer van hetzelfde? En een ander schreef iets als: moet het nou? Het ligt niet aan de vorm van de kerk maar aan de inhoud van de kerkmensen dat het niet altijd naar tevredenheid loopt in de kerk.

Daarom een reflectie op het boek ‘Zo zijn onze manieren’.

Ik geloof dat het niet veel zin heeft om feitelijk tegen dit boek in te gaan. De kennis heb ik er niet voor. En het ene feit roept altijd weer een ander feit tevoorschijn. En zo blijf je bezig. En eigenlijk reageert ieder toch vanuit zijn gevoel op zo’n boek. Soms vanuit weerstand of projectie of welk psychologisch fenomeen dan ook. Allemaal fenomenen die een naam hebben gekregen, zo vaak komen ze voor.
En de kunst is volgens mij om niet vanuit een gevoel op zoek te gaan naar feiten. Maar juist op zoek te gaan waar dat gevoel vandaan komt en wat het precies met je doet. En om te kijken of het terechte gevoelens zijn. (Het is hip om te zeggen dat gevoelens ‘er mogen zijn’, maar volgens mij is dat misleidend schreef ik in dit blog over Bijbelse opvoedprincipes). Daarom geen antwoord op de aan mij gestelde vragen, maar een reflectie.

Ik word onzeker en onrustig van dit boek

In het boek doen de schrijvers heel veel uitspraken die ze (proberen te) onderbouwen vanuit de literatuur. Ik ga niet al die literatuur doorlezen om te kijken of alle uitspraken wel kloppen. Ik ga er bij ieder boek vanuit dat interpretatie en selectie een rol hebben gespeeld. Dus bij alles wat ik lees of hoor denk ik: het zou zo kunnen zijn. En met al die stukjes ‘mogelijkheden’ bouw ik mijn visie op de wereld en mijzelf. Dus de droge stukken in dit boek over de oorsprong van toga’s, kerkpunten, kerkkoren en betaalde dominees denk ik: het zal wel. En af en toe denk ik zelfs: lekker belangrijk. Of: dit is volgens mij te kort door de bocht.

Het lezen van dit boek levert mij een gevoel van onrust op. Vandaar die pijn in mijn buik, die ik beschreef in het eerste blog over dit boek. Ik vind het een vreselijk boek omdat ik er onzeker van word. Dit komt doordat ik in mijn ‘jongelingsjaren’ samen met mijn ouderlijk gezin een soort kerkstrijd heb gevoerd. Als je dit blog leest dan begrijp je er wat meer van waarschijnlijk.
Ik lees dit boek weer net op het moment dat we wat thuisraken in onze huidige kerkelijke gemeente. En na een paar jaar gaan dan de bijzonderheden en de ongeschreven wetmatigheden opvallen en een rol spelen. En dan zorgt het voor onrust omdat ik dan weer ga denken: hier is het ook niet! Maar waar dan wel? Steeds voel ik mij in between churches maar misschien is dat wel precies wat bedoeld wordt met ‘vreemdelingschap op aarde’.

Het boek bevestigt mijn gevoel

Als alles in de kerk door mensen bedacht is en weinig meer met de oorspronkelijke vorm van kerk zijn te maken heeft, waar zijn we dan mee bezig? Mijn tegenzin in Avondmaal lijkt door dit boek volledig terecht te zijn. Mijn aversie tegen one-men-shows ook. En ze onderschrijven ook nog mijn idee over kindernevendiensten, etc. Want in mijn ogen zou de Heilige Geest boeiend moeten kunnen spreken tegen jongeren én ouderen zonder dat één van die twee in een aparte ruimte moet gaan zitten om daar gevoed te worden op hun eigen niveau.
Het boek verklaart ook de onduidelijkheid die ik vroeger ervoer als het ging over geschiedenis, kerkgeschiedenis en Bijbelse geschiedenis. Ik dacht dat het drie verschillende werelden waren totdat ik ineens Luther tegenkwam in al die soorten geschiedenis. De kerkgeschiedenis is een soort heilig gemaakte wereldse geschiedenis. Daar werkte God en verder blijkbaar niet. Ik voelde toen dat er iets niet klopte. Dit boek maakt duidelijk waarom: we hebben er in het belang van ons eigen plaatje een aparte wereld van gemaakt. Terwijl de eerste christenen midden in de wereld stonden en soms met gevaar voor eigen leven bij elkaar kwamen in hun gewone woonhuizen. Niet om kerk te spelen maar om God te aanbidden die ze zo nodig hadden.

Het boek maakt mij ongelovig.

Het boek maakt dat ik mij vreselijk ongelovig voel. Onchristelijk, onkerkelijk. Omdat ik diep van binnen voel dat het waar is wat ze schrijven over die eerste kerkgemeenschappen. Dat ze bij elkaar kwamen. Dat God er was. En vooral dat Christus de leiding had van zijn gemeente. Hij bepaalde wat er gebeurde en wie er iets ging zeggen.

Ik ben in evangelische gemeenten geweest waar het in eerste instantie lijkt alsof bovenstaande gebeurt. Alsof de Geest het compleet voor het zeggen heeft. Tot je er langer rondloopt en merkt dat het niet de Geest is maar stokpaardjes van onzekere menselijke geesten. Vooral tijdens de speciale ‘ieder heeft iets-diensten’ waar verwijtend wordt gedaan als het toch een ‘de meesten hebben niets-dienst’ is geworden. Ik ben in hervormde kerken geweest waar ze voor zoveel verschillende geloofsopvattingen moeten preken dat er geen stellingen meer worden ingenomen. Wat rest is uiterlijk vertoon. Ik hoor van kerken waar het helemaal niet de bedoeling is dat je zelf nadenkt maar dat je precies herhaalt wat de mannen die ervoor geleerd hebben beweren.

Ik voel mij ongelovig omdat het mij doodeng lijkt om de Geest zijn gang te laten gaan. Ook al vraag ik er iedere dag om. Het lijkt mij zo eng. En tegelijk wil ik het zo graag.

Tegenstrijdig, angstig en ongelovig.

Het boek maakt mij gelovig

Het boek heeft er tegelijk ook voor gezorgd dat ik mij geloviger ben gaan voelen. Ja klinkt raar omdat ik hierboven het tegenovergestelde beweer, maar er is vast iemand onder mijn lezers die het begrijpt. Juist omdat het boek zo teruggrijpt op de Bijbel en de tijd van de Bijbel kan ik nog meer de aangeleerde gedachten over kerkteksten loslaten en de boodschap pakken die er in die tekst ligt.
Als je inziet dat Jezus niet alleen een verlosser is maar ook een rebel begrijp ik veel gebeurtenissen in de bijbel. De auteurs noemen bijvoorbeeld het moment dat Jezus met spuug modder maakt en op de ogen van de blinde man smeert. Niemand heeft mij ooit geleerd dat Jezus hier een pure rebel was. (lees hier mijn blog over “Jezus onze niet zo lieve Heer”.)

Niemand heeft mij ooit vertelt dat de joden een wet hadden waarin staat dat je geen spuug en zand mag vermengen en op de ogen van een blinde mag smeren. (Sjabbat 108:20) En dus zeker niet op de sabbat! En ik maar denken dat Hij gewoon een wonder deed.

Er komt wel een vraag bij overigens: wie was er dan nog meer op het idee gekomen om aarde en water te vermengen en dit op de ogen van een blinde te smeren? Waarom is het verboden? Er is vast iemand die het weet, dat is mij ook wel weer genoeg.

Of te wel

Dit is een eerste reflectie op dit boek. En zo lees ik alle boeken. Ik kruip er middenin en word er onrustig van. En dan langzaam kruip ik er weer uit en kan ik de boel weer relativeren.
Wat overblijft is blijkbaar van waarde en de rest was stro en is weer uit mijn geheugen verdwenen. Het helpt ook keuzes te maken. Een vaag gevoel van tegenzin wordt onderstreept door de dingen uit dit boek die ik wel als feit wil zien.

Koop hier het boek Zo zijn onze manieren (aff.)

volg mij!

Chiel Voerman

Freelancer en communicatiemedewerker at Chiel Voerman en Stuk Verder Schrijven
Echtgenoot | Vader | Christen | Blogger | Ik vind het leuk om met van alles en nog wat bezig te zijn. De rode lijn is steeds dat ik wil losmaken, maximaliseren en inspireren. Wat goed is nog mooier maken. Kijk ook op www.stukverderschrijven.nl
Chiel Voerman
volg mij!

Latest posts by Chiel Voerman (see all)

Related Posts

  • Wat is nou jouw droomkerk? Vanochtend in de kerkdienst kregen we de droomkerk van onze dominee te zien. Mooie droom. Lijkt flink op de kerk…
  • Een groep jongeren doet belijdenis in de achtertuin van een gemeentelid. Ze voelden er weinig voor om belijdenis te doen voorin een kerk die afgeladen…
  • Vorige week was ik ergens in het land bij een joodse synagoge. Orthodox noemde de gids haar community. Zelf was ze niet op ieder gebied…
  • Wat moet jij hier nu mee als jongere? Het geloof onder kerkgangers verdwijnt. De kop van een artikel in het Nederlands Dagblad dat ik vanaf…
Vertel het verder!
  • 2
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

2 thoughts on “Eerste reflectie op het boek ‘Zo zijn onze manieren’”

  1. Ken het boek niet maar herken wel veel was je schrijft. De Gemeente was volmaakt totdat ik er bij kwam is een uitspraak om aan te geven dat we allemaal onvolmaakt zijn en dus de kerk ook. Misschien is dat één van de moeilijkste dingen in de kerk. En geldt ook voor stokpaardjes bv.
    En dan kun je zomaar een in between gelovige worden. Ik ken er velen…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *